Groene waterstof schuift in Nederland snel op van proefopstelling naar strategische investering. Industrie, zware mobiliteit en energieopslag zien in H2 een route om klimaatdoelen te halen zonder in te leveren op betrouwbaarheid. Aangespoord door nieuwe projecten, publiek-private samenwerkingen en dalende kosten van hernieuwbare stroom ontstaat er momentum, maar ook scherpe keuzes rond infrastructuur, regelgeving en betaalbaarheid.
Wat is groene waterstof en waarom nu?
Groene waterstof wordt geproduceerd via elektrolyse op basis van hernieuwbare elektriciteit. Het resultaat is een moleculaire energiedrager die zonder CO2-uitstoot kan worden ingezet. In Nederland kan het grijze waterstof vervangen in raffinage en chemie, terwijl het ook fungeert als flexibele buffer voor het elektriciteitsnet: wanneer wind en zon pieken, kan overschot worden omgezet in H2 en later worden gebruikt in processen of brandstofcellen.
Toepassingen en vroege winnaars
De eerste schaal in vraag komt uit industriële clusters en havens, waar bestaande waterstofstromen al aanwezig zijn. Staal, kunstmest, methanol en raffinage kunnen relatief snel overschakelen op groenere moleculen. In zware mobiliteit ontstaan pilots met vrachtvervoer, havenlogistiek en maritieme toepassingen, waar batterij-elektrisch (nog) minder praktisch is. Ook regionale ov-concessies testen bussen op waterstof, vooral waar laadinfrastructuur beperkt of dienstregelingen intensief zijn.
De knelpunten: kosten, infrastructuur, regelgeving
De kostprijs blijft de horde: elektrolyzers zijn kapitaalintensief en de stroomprijs bepaalt de competitiviteit. Schaalvergroting, standaardisatie en langjarige stroomcontracten (PPA’s) drukken de kosten, maar vergen zekerheid. Infrastructuur – pijpleidingen, opslag en terminals – moet synchroon ontwikkelen met productie en vraag. Regelgeving rond garanties van oorsprong, additionaliteit en importcriteria is cruciaal om investeringszekerheid te bieden en greenwashing te voorkomen.
Rol van havens en industriële clusters
Havens zoals Rotterdam fungeren als knooppunt voor import, productie en distributie. Conversie naar derivaten zoals ammoniak vergemakkelijkt transport over lange afstanden, terwijl reconversie of directe inzet in de industrie opties blijven. De koppeling met wind op zee, bestaande pijpleidingen en CO2-infrastructuur maakt clusters aantrekkelijk voor opschaling en kostenreductie.
Wat betekent dit voor bedrijven en burgers?
Voor bedrijven draait het om timing: nu instappen met pilots en afnamecontracten kan strategisch voordeel opleveren zodra CO2-prijzen en normering aanscherpen. Voor burgers is waterstof geen massale oplossing voor woningen, maar wel een schakel die het energiesysteem als geheel robuuster maakt, met kansen voor werkgelegenheid en innovatie, mits veiligheid en ruimtelijke inpassing zorgvuldig worden geborgd.
De komende jaren beslissen of groene waterstof een niche blijft of uitgroeit tot een pijler van de Nederlandse economie. Waar beleid, infrastructuur en marktvragen op elkaar aansluiten, zal de leercurve versnellen en vallen kosten snel. Wie nu helder kiest voor plekken met de meeste systeemprestatie, investeert niet alleen in technologie, maar in concurrentiekracht en energiezekerheid.
